Video Marktupdate: de rente stijgt, de markten houden stand

Een wereldwijde stijging van de langetermijnrente

De recente rentestijging zien we overal ter wereld. In de Verenigde Staten bedraagt de rente op tienjarige staatsobligaties inmiddels ruim 5%. In Duitsland steeg de tienjaarsrente naar ruim 3,5%, terwijl ze in Japan opliep naar 3%.

Die stijging heeft verschillende oorzaken.

Eén van de belangrijkste verklaringen is de stijging van de energieprijzen als gevolg van de geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten. De prijs van Brent-olie doorbrak de grens van 100 dollar per vat, en dat terwijl ook de Europese gasprijzen onder druk staan.

Dit gebeurt op een moment waarop de inflatie al opnieuw licht is opgelopen. Beleggers houden daardoor rekening met een inflatie die langer hoog zal blijven, waardoor ook de rente naar verwachting gedurende langere tijd op een hoger niveau zal liggen. Wanneer inflatieverwachtingen stijgen, vragen beleggers een hogere vergoeding voor het aanhouden van obligaties. Dit om hun toekomstige koopkracht te beschermen.

Daarnaast zijn de financieringsbehoeften wereldwijd sterk toegenomen. Overheden moeten steeds meer obligaties uitgeven om oplopende begrotingstekorten te financieren en bestaande schulden te herfinancieren. Tegelijk investeren grote technologiebedrijven enorme bedragen in de AI-infrastructuur, zoals datacenters, chips en energie, die nodig is voor de verdere ontwikkeling.

Die overvloed aan nieuwe obligatie-uitgiftes zorgt voor meer concurrentie om het beschikbare spaargeld aan te trekken. De wet van vraag en aanbod speelt daarbij volop mee. Hoe meer partijen kapitaal zoeken, hoe hoger het rendement dat ze moeten aanbieden om investeerders te overtuigen.

Moeten we ons zorgen maken over de stijgende rente? Hogere rentetarieven zijn doorgaans geen positief gegeven voor financiële markten. Na een decennium waarin de rente uitzonderlijk laag stond, kan de recente stijging worden gezien als een terugkeer naar een meer normale renteomgeving.

Het huidige renteniveau blijft verenigbaar met een omgeving van positieve economische groei en een inflatie die nog altijd boven de doelstellingen van de centrale banken ligt. Vooral in de Verenigde Staten laten de sterke economische activiteit en de gezonde financiële positie van bedrijven vandaag toe om hogere rentevoeten te dragen dan tijdens het voorbije decennium.

Dat neemt niet weg dat deze verandering aandacht verdient. De obligatiemarkten hebben al last ondervonden van de recente rentestijging. Mochten de rentes verder oplopen, dan kan dat extra druk zetten op de waarderingen van zowel obligaties als aandelen.

Hogere rentevoeten zouden de financiering voor gezinnen, bedrijven en overheden duurder maken. En dat kan de koopkracht van consumenten aantasten en de consumptie de komende maanden onder druk zetten. Hoewel die consumptie tijdens de zomer sterk bleef, is haar belang voor de Amerikaanse economie niet te onderschatten. Ze vertegenwoordigt ongeveer twee derde van het Amerikaanse bbp. 

Tegelijk groeit de aandacht voor de houdbaarheid van de Amerikaanse overheidsschuld. Die heeft onlangs de grens van 40.000 miljard dollar overschreden. Dat wakkert het debat over de langetermijngezondheid van de overheidsfinanciën verder aan.

Bedrijfswinsten blijven de markten ondersteunen

Ondanks de hogere rente blijven de aandelenmarkten sinds het begin van het jaar goed presteren. De belangrijkste verklaring daarvoor ligt in de sterke bedrijfsresultaten.

In de Verenigde Staten hebben ondernemingen opnieuw beter gepresteerd dan verwacht. Dankzij de groei van artificiële intelligentie zien de hyperscalers, dus de grote cloudspelers die datacenters bouwen en uitbaten, hun massale investeringen vertaald worden in een bijzonder sterke groei van omzet en winst.

Ook tal van andere bedrijven profiteren daarvan. Denk aan producenten van halfgeleiders, geheugenchips, glasvezelverbindingen, koelsystemen en elektriciteitsnetwerken. De waardecreatie binnen de technologiesector verspreidt zich vandaag veel breder over het volledige AI-ecosysteem, terwijl die vroeger vooral geconcentreerd was bij enkele grote Amerikaanse technologiereuzen.

Maar de winstgroei beperkt zich niet tot deze sector. In de Verenigde Staten zien we die in de meeste sectoren terugkomen. In Europa blijft ze voorlopig meer geconcentreerd in bijvoorbeeld energie en financiële dienstverlening. Die winstgroei is belangrijk omdat de markten ondersteunt worden door gezonde fundamenten. De voorbije maanden zijn de bedrijfswinsten zelfs sneller gestegen dan de beurskoersen, wat ertoe heeft bijgedragen dat de waarderingen meer in balans zijn. Dat geldt in het bijzonder voor technologiebedrijven. Hoewel hun beurskoersen de voorbije jaren sterk zijn opgelopen, zijn hun winsten nog sneller gegroeid. Daardoor liggen de waarderingen vandaag op een redelijker niveau dan eind 2025.

Voor beleggers is dat een geruststellend signaal. Wanneer de winstgroei standhoudt, beschikken markten doorgaans over een stevig fundament om periodes van volatiliteit op te vangen.

De Amerikaanse tussentijdse verkiezingen: impact op de markten?

De Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november kunnen op korte termijn voor wat extra volatiliteit zorgen. Zoals zo vaak in aanloop naar verkiezingen vragen beleggers zich af welke gevolgen de uitslag kan hebben voor de financiële markten.

Toch verwachten we dat die impact beperkt zal blijven. Historisch gezien leiden tussentijdse verkiezingen vaak tot een verzwakking van de meerderheid van de zittende president in het Huis van Afgevaardigden. De recente peilingen wijzen op een Democratische meerderheid in het Huis, terwijl de strijd om de Senaat spannender blijft. Dat hoeft echter geen grote gevolgen voor de markten te hebben. Verdeeld bestuur is in de Verenigde Staten immers eerder de norm dan uitzondering, terwijl het handelsbeleid en het buitenlands beleid grotendeels een bevoegdheid van de president blijven. Bovendien worden de financiële markten op langere termijn vooral gestuurd door bedrijfswinsten, economische groei en het beleid van de centrale banken.